Хуб.
Вакте ки ман бо системаи эндокринӣ шинос шудам,
ман қайд кардам, ки ҳормонҳо
аз рӯи функсияшон ба гурӯҳҳо ҷудо мешаванд.
Мо дар бораи функсияи аутокринӣ ва паракринӣ
ва системаи эндокринӣ гап зада будем.
Вале мумкин муҳим аст, ки
ҳормонҳо боз аз ҷиҳати сохтмон тақсим мешаванд.
Ман муҳим гуфтам, чунки сохтмони
ҳормон дар ҳақиқат ҳам муайян мекунад, ки чӣ тавр он кор мекунад.
Пас, ман дар бораи чӣ мехоҳам имрӯз гӯям,
се намуди асосии ҳормонҳо.
Якум намуди асосии ҳормонҳо
протеинҳо ва полипептидҳо мебошанд.
Танҳо навсози протеинҳо ва полипептидҳо
аз аминокислотаҳо сохта шудаанд.
Ин аминокислотаҳо бо бандҳои пептидӣ якҷоя пайваст карда шудааст.
Бисёри банҳои пептидӣ якҷоя меоянд,
барои сохтани полипептид ё протеин.
Ин протеинҳо ва полипептидҳо
бисёри ҳормонҳои бадани моро месозанд.
Ин ҳормонҳо метавонанд, ки аз кӯтоҳ ба дароз тақсим шаванд.
Барои ба шумо мисол овардан ман онро дар назар доштам, ки
тасаввур кунед, ки се ё бисёртар аминокислотаҳо якҷоя пайваст мешаванд,
барои сохтани ҳормон.
Ҳамон полипептиди кӯтоҳ мешавад.
Дар се аминокислотаҳо, мо дар бораи
мошини атомҳо, мумкин 20 ё бисёртар атомҳо, гап задем.
Танҳо ҳамчун чаҳорчӯбаи маълумотҳо
ҳуҷайраи бадани шумо, як ҳуҷайра,
дар даруни як ҳуҷайра триллион атомҳо мавҷуд аст.
Дар бадани шумо 100 триллион ҳуҷайраҳо мавҷуд аст.
Пас, мо дар бораи хеле, хеле, хеле чизҳои хурд гап зада истодаем.
Онҳо метавонанд, ки аз ин ҷамъоварии хурди
аминокислотаҳо, ба ҳамаи 100 роҳҳо
ва садҳо аминокислотаҳо раванд.
Ҳамин тавр, онҳо хеле калон метавонанд шаванд.
Нуқтаи шикаст тақрибан 100 мешавад.
Аз ҳамин сабаб мо онҳоро
полипептидҳо ба протеинҳо мегузаранд мегӯем.
Ба монанди ҳамаи протеинҳои баданатон
бароварда мешаванд, ҳормонҳои протеинҳо ва
полипептидҳо дар эндоплазми шадиди пазируфташудаи
ҳуҷайра сохта шудаанд.
Ман онро кӯтоҳтар кардаам “ЭШП”.
Онҳо аз эндоплазми шадиди пазируфташуда ба
аппарати Голҷӣ мераванд.
Аз аппарати Голҷӣ
онҳо ниҳоят бармегарданд, ки
аз ҳуҷайра бароварда шаванд.
Аз барои он, ки протеинҳо ва полипептидҳо
аз аминокислотаҳо сохта шудаанд, онҳо одатан пурқувват мешаванд.
Он обро ҳалшаванда мекунад, аммо боз
вақти сахт медиҳад, ки аз мембранаи ҳуҷайраҳо гузарад.
Одатан ретсепторҳо
дар дарун ё дар рӯи сатҳ ҷойгир шудаанд.
Аз барои он ки ретсепторҳо дар дарун ё рӯи сатҳи ҳуҷайра ҷойгир шудаанд
ва ин ҳормонҳои протеин ва полипептид
одатан дар ҳуҷайра сайёҳат карда наметавонанд, ки онҳо
дар эффекти бастаи
паёмбарони дуввум дар даруни ҳуҷайра корро оғоз мекунанд.
Ман як видео карданӣ, ки чӣ тавр
бастаҳои сигналдиҳанда истифодабарии
паёмбарони дувввумро ба кор мебаранд.
Аммо идеяи асосӣ ин, ки вақте ки ҳормонҳои протеин ва
полипептид ба сатҳи ҳуҷайра пайваст мешавад,
онҳо сабаби дар ҳуҷайра буданро оғоз мекунанд.
Мо ба он ҳамчун системаи паёми дуввум қайд мекунем.
Пас, барои нигоҳ доштани вақт, ман пештар рафтам
ва мисол ба ҳормони полипептид тасвир кардам.
Ман бароямон ранги парида кардам.
Ман мехоҳам, ки ба шумо дар ин тасвир,
дар куҷо будани бандҳои пептидиро нишон диҳам, барои он ки бандҳои пептидӣ
дар ҳақиқат ҳам якҷоя бешар ин синфро мекашад.
Мобайни карбон ва нитроген дар ин ҷо ва
нитроген ва карбон дар ин ҷо,
Ман баъзе тирҳо мекашам.
Инҳо бандҳои пептидӣ ҳастанд, ки ман ҳаминро дар назар доштам,
инҳо бандҳои карбон – нитроген.
Онҳо метавонанд, ки кӯтоҳ ва дароз бошанд.
Аммо ин пайвандҳои аминокислотаҳо, ки
дар паёмбарҳои химиявӣ барои эффекти бадан сигнал додан истифодабурда мешанд,
протеинҳо ва полипептидҳо номида мешаванд.
Як мисол ин инсулин мебошад.
Инсулин нисбатан ҳормони дароз аст.
Ин ҳормони протеин аст.
Хуб.
Мо протеинҳо ва полпептидҳо дорем.
Намуди асосии дуввуми ҳормонҳо ин стероидҳо мебошанд.
Вақте ки мо стероидҳоро мешунавем, ман
намедонам, якум фикре, ки ба ман меояд ин
хӯшаи варзишгарон, ки бо назорати
кумита мушкилот гирифта истодаанд.
Аммо стероидҳо дар ҳақиқат яке аз намудҳои асосии ҳормонҳо
дар муошираткунии бадан истифода бурдамебошанд.
Дар бадани мо бисёр намуди стероидҳо мавҷуданд.
Аммо стероидҳо аз чарбҳо ҳосил мешавад.
Чарби калоне, ки стероид ҳосил мешавад
ин холестирин аст.
Азбаски онҳо аз холестрин ҳосил мешаванд,
стероидҳо хусусиятҳои сохтмонӣ дранд,
ҳамаи онҳо мубодила мешаванд.
Ман пештар рафтам ва ман онро хуб гузаштам.
Ман рангашро дар ин мепаронам.
Ин намуди хусусияти стероид
радикал мебошад.
Шумо дида метавонед, ки 4 хусусиятҳои ҳалқавӣ дар ин ҷо мавҷуд аст.
Ин ҳалқаҳо аз атомҳои карбонӣ сохта шудаанд.
Се ҳалқаҳои сиклоҳексанӣ
ё шаш – аъзогӣ ҳалқаҳои карбонӣ ва як ҳалқаи сиклопентанӣ мавҷуд аст.
Ман ба тамғаи он А, Б, С ва Д меравам.
Чӣ хеле, ки сохти хусусияти он
ояд, ҳақиқатан роҳи хусусияти сигналдиҳии ҳуҷайраҳо меояд.
Баъакс протеинҳо ва полипептидҳо ретсепторҳояшон
дар рӯи сатҳи ҳуҷайра, стероидҳо меистад
барои он ки онҳо аз чарбҳо сохта мешаванд, вақти осон ба
тавассути мембранаи ҳуҷайра гузаштан доранд.
Ретсепторҳои онҳо дар даруни ҳуҷайра ҷойгир шудаанд.
Стероидҳо одатан ба ҳамаи роҳҳои
ҳуҷайра барои сигнал додани ретсептор ҳамчун паёмҳо меравад.
Онҳо одатан кори сигналдиҳиро мекунанд.
Аксар вақт ретсепторҳои онҳо
дар ситоплазма ё ҳамаи роҳҳои ядро ҷойгир шудаанд.
Аммо стероидҳо дохил мекунанд ва эффекти онҳо
ба ҳамаи роҳи бақайдгирӣ ва интиқол
ба сатҳи протеин мераванд.
Ҳамчун паёми ибтидоӣ, онҳо ба дохили ҳуҷайра мераванд
ва онҳо ҳуҷайраҳое, ки ба натиҷаи
бақайдгирӣ ва интиқоли
протеинҳои нав ва маҳсулоти нав дар дохили ҳуҷайра мераванд,
тағйирёбӣ эффект медиҳанд.
Ман як видеое мекунам, ки чӣ тавр стероидҳо одатан
ба ҳуҷайраҳо эффект медиҳанд.
Вале барои ҳозира, ман мехоҳам, ки шумо дар бораи
стероидҳо ин яне ҳормонҳои асосӣ дар баданаш фикр кунед,
танҳо барои варзишгарони
дар мусобиқа ба канор рафта не.
Баъзе мисолҳои стероидҳои калон дар бадан ин
are ҳамонҳое, ки аз қишри адреналин меоянд,
ба монанди кортисол ва алдостерон, ҳормонҳое, ки
аз гонадҳо меоянд, ба монанди ҳормонҳои ҷинсӣ, тестостерон
эстроген ва прогестерон.
Ҳамин тавр мо стероидҳо дорем.
Мо протеинҳо ва полипептидҳо дорем.
Сеюмин намуди асосии ҳормонҳо аз сохтмон
ин деривативҳои тиросин мебошанд.
Деривативҳои тиросин аз аминокислотаҳои тиросин меоянд.
Шумо шояд кашида шудаед,
ман гуфтам, ки инҳо аз тиросин меоянд, ки аминокислотаҳо ҳастанд.
Ман пештар гуфта будам, ки ҳормонҳои протеин ва
полипептид аз аминакислотаҳо сохта шудаанд.
Шумо шояд ба зуд савол медиҳед, ки барои чӣ
инҳо синфи асосии худро мегиранд агар инҳо боз
аз аминокислота сохта шудаанд?
Чӣ онҳоро дар ҳақиқат ҳам махсус мекунад,
A, ин аз аминокислота сохта шудааст.
Як аминокислота, тиросин
барои сохтани ҳормонҳо истифода бурда шудааст.
Б, ин ҳормонҳое, ки аз тиросин ба даст оварданд
дар поёни кор ба баъзе амал қобилият доранд
ба монанди протеинҳо ва полипептидҳо ва баъзевақтҳо
амал ба монанди стероидҳо.
Онҳо дар ҳақиқат синфи худро мегиранд.
Мисоли қобилияти тиросин дар бадан
are онҳое мебошад, ки аз ғадуди сипаршакл, ба монанди Т3 ва Т4,
or ё триодотиронин ва тироксин,
ки метаболизмро ба танзим медарорад.
Ин қобилияти тиросин ҳамин тавр ба
стероидҳо амал мекунад.
Мисоли дигари деривативҳои тиросин
катеколаминҳо мебошанд.
Катеколаминҳо ҳормонҳое, ки
that дар мағзи адреналӣ, ки
ҷавобҳои муборизавӣ доранд, истеҳсол мекунанд,
ба монанди эпинефрин ва норэпинефрин.
Ин қобилияти тиросинҳо ҳамин тавр
ба пептидҳо ба пайвасткунӣ ба беруни ҳуҷайра
ва хориҷи паёмбарон дар дохили ҳуҷайра амал мекунад.
Ҳормонҳои сипаршакл, ки қобилияти тиросин мебошанд,
ба монанди стероиидҳо ҳастанд.
Катеколамин қобилияти тиросин
ҳамчун протеинҳо ва полипептидҳо амал мекунад.
Вале ин барои ба хотир доштан муҳим аст, ки онҳо
синфи беназири худро доранд барои он, ки онҳо
қобилияти худро аз тиросини аминокислота гирифтаанд.
Барои он ман инро аз протеин
полипептидҳо ва стероидҳо кардам, ки ман
тасвир кардам, ки тиросин ба чӣ монанд аст.
Ҳамон тиросин аст.
Ин аминокислота аст, ки ин синфи ҳормонҳо
аз ҳамин қобилият гирифтааст.
Ман медонам, ки бо хубӣ сахт хондани ин
ин намуди ҳормонҳо мушкил аст.
Вале дар айни ҳол мо метавонем фикру ақидаҳоямонро
каме баргардонем, ки сохтори ин ҳормонҳо
муайян мекунад, ки қариб ҳама чизеро, ки мо фикр мекунем,
аз тарс, ба гуруснагӣ, пешоб кардан ва ба задани кӯдакон
оварда мерасонад.
Ҳамаи ҷавобҳои дар ҷаҳон буда, дар атрофи мо,
бо ҳоромонҳо нишон дода шудааст. ----------